Publikacja niniejsza kierowana jest do osób osiągających dochody z pracy najemnej wykonywanej poza granicami Polski, zatrudnianych przez zagranicznych pracodawców.

Rozwój międzynarodowych stosunków gospodarczych oraz przystąpienie Polski do Unii Europejskiej sprawiają, iż coraz częściej podatnicy podejmują legalną pracę za granicą.

Osiągając dochody z pracy najemnej wykonywanej za granicą należy pamiętać o poniższych zasadach:

1. Dochody z tego samego źródła nie mogą być opodatkowane podwójnie tzn. w Polsce i za granicą.

2. Sposób opodatkowania dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą wynika z zawartych przez Polskę, dwustronnych umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania dochodów oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy jednakże pamiętać, iż umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania mają pierwszeństwo przed polskim wewnętrznym prawem podatkowym. Zwolnienia, które wynikają z tych umów mają zastosowanie nawet wówczas, gdy nie mają potwierdzenia w przepisach prawa wewnętrznego danego kraju.

UWAGA!
Od roku 2004 ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera w katalogu zwolnień - dochodów zagranicznych uzyskiwanych w niektórych państwach. Oznacza to, iż obecnie zwolnienia takie wynikają wprost z zawartych przez Polskę umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. W publikacji niniejszej używane pojęcie "dochodów zwolnionych" występuje w takim właśnie kontekście.

GDY ZAWARTO UMOWĘ

Można wskazać dwie metody stosowane w celu unikania podwójnego opodatkowania:

1. Metoda wyłączenia z progresją - oznacza, że w Polsce wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą; jednak dla ustalenia stawki podatku od pozostałego dochodu - osiągniętego w Polsce - stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, tzn. łącznie z dochodem osiągniętym za granicą.

   • Metodę wyłączenia z progresją stosuje się między innymi do dochodów z pracy najemnej w umowach z następującymi państwami: Albania, Belgia, Cypr, Chiny, Chorwacja, Czechy, Estonia, Francja, Grecja, Indonezja, Irlandia, Japonia, Kanada, Kuwejt, Litwa, Łotwa, Niemcy, Portugalia, Republika Południowej Afryki, Rumunia, Słowenia, Słowacja, Turcja, Tunezja, Ukraina i Włochy.

   • Przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją podatnik ma obowiązek składania zeznania rocznego, jeżeli:

     1. osiągnie w Polsce dochody podlegające opodatkowaniu według skali podatkowej,

     2. będzie chciał skorzystać z preferencyjnego rozliczenia rocznego, tzn. złożyć zeznanie łącznie z małżonkiem lub opodatkować dochody w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci.

2. Metoda odliczenia proporcjonalnego - oznacza, że dochód osiągany za granicą jest opodatkowany w Polsce (w przypadku osób podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu), ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą.
   Odliczenie to możliwe jest (zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych), tylko do wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód uzyskany w obcym państwie.

3. Metodę odliczenia proporcjonalnego stosuje się między innymi do dochodów osiąganych przez podatników z pracy najemnej w umowach z następującymi państwami: Danii, Finlandii, Holandii, Kazachstanie, Rosji, Stanach Zjednoczonych, Szwecji oraz Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii.

4. Przy zastosowaniu metody odliczenia proporcjonalnego obowiązek wykazania w zeznaniu rocznym dochodu uzyskanego za granicą istnieje zawsze, bez względu na to, czy oprócz dochodów z zagranicy podatnik uzyskał w Polsce inne dochody opodatkowane według skali podatkowej. Jeżeli podatnik przebywa czasowo za granicą, to ma dodatkowo obowiązek wpłacenia zaliczki na podatek dochodowy w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wrócił do kraju.

GDY BRAK JEST UMOWY

Jeżeli osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania w Polsce uzyska wynagrodzenie ze stosunku pracy w kraju, z którym nie została podpisana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, to dochód ten jest w Polsce opodatkowany przy zastosowaniu metody odliczenia proporcjonalnego.

Uwaga!
Podatnik taki ma obowiązek wpłacenia zaliczki na podatek dochodowy w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wrócił do kraju.

JAK TO ZROBIĆ?

Sposób obliczenia dochodu
WAŻNE!
Bez względu na kraj uzyskania wynagrodzenia za pracę najemną oraz na zastosowaną metodę zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu sposób obliczania dochodu przy składaniu rocznego zeznania podatkowego jest taki sam.

Przychód osiągany za granicą należy pomniejszyć o przysługujące z tego tytułu - za każdy dzień, w którym była wykonywana praca - diety (pomniejszenie to nie może przekroczyć równowartości 30 diet rocznie). Obliczoną w ten sposób kwotę przelicza się na złote polskie i odejmuje przysługujące koszty uzyskania przychodów.

Uwaga!
Może zdarzyć się sytuacja, iż po odjęciu diet, przeliczeniu na złote i pomniejszenia o koszty przychód wyniesie "0".

Przychód - to otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika środki pieniężne.
Dieta - to zwolniona, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, ta część dochodów zagranicznych, która odpowiada wysokości diet przysługujących pracownikom z tytułu zagranicznej podróży służbowej.
Zwolnienie dotyczy dochodów nieprzekraczających rocznie równowartości 30 diet.
Wysokość diety uzależniona jest od docelowego kraju podróży. Kwoty diet określone są w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju.

Przeliczenie przychodów uzyskanych za pracę za granicą na złote - należy tego dokonać według kursu z dnia otrzymania bądź postawienia środków pieniężnych do dyspozycji podatnika, ogłaszanego przez bank, z usług którego korzysta i które mają zastosowanie przy zakupie walut. Jeżeli bank, z którego usług korzysta podatnik stosuje różne kursy walut i nie jest możliwe zastosowanie kursu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, stosuje się kurs średni z dnia uzyskania przychodu ogłaszany przez Narodowy Bank Polski.
W przypadku, gdy podatnik nie korzysta z usług banku - przychody należy przeliczyć według średnich kursów walut ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski.

Koszty uzyskania przychodu - zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych - osobie uzyskującej dochody ze stosunku pracy przysługują zryczałtowane koszty uzyskania przychodów .

Przykład 1:
Jan Kowalski pracował w Niemczech przez okres 3 miesięcy 2004 r. (czerwiec, lipiec i sierpień). W każdym tygodniu pracował od poniedziałku do piątku, natomiast soboty i niedziele miał wolne. Podatnik nie korzystał z usług banku. Dodatkowo nadmienić należy, że Pan Kowalski mieszkał i pracował w jednej miejscowości.
Wynagrodzenie za czerwiec 2 500 EURO - otrzymał 30 czerwca; średni kurs euro według NBP wynosił w tym dniu - 4,60 zł.
Wynagrodzenie za lipiec 1 500 EURO i za sierpień 2 000 EURO - otrzymał 31 sierpnia; średni kurs euro według NBP wynosił w tym dniu - 4,85 zł.

Obliczenie dochodu za czerwiec
Sposób obliczenia:

1. Przysługujące diety
   42 EURO x 8 dni lipca (odliczenie nie może przekroczyć 30 diet)
   = 336 EURO
2. Pomniejszenie przychodu o diety
   3 500 EURO - 336 EURO
   = 3 164 EURO
3. Przeliczenie na złote
   3 164 EURO x 4,85 zł
   = 15 345,40 zł
4. Pomniejszenie o koszty uzyskania przychodu
   15 345,40 zł - 204,50 zł
   (102,25 zł x 2 miesiące)
   = 15 140,90 zł
   
   Dochód za lipiec i sierpień
   15 140,90 zł
   
   Dochód dla wyliczenia stopy procentowej podatku
   22 288,25 zł
   (7 147,35 zł + 15 140,90 zł)
   
   

   ---

   
   

1. W metodzie wyłączenia z progresją:

   • do dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, które osiągnięte zostały w Polsce, należy dodać dochody osiągnięte za granicą (zwolnione na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania) i od sumy tych dochodów obliczyć podatek według obowiązującej skali podatkowej,

   • następnie ustalić stopę procentową podatku, która odzwierciedla stosunek kwoty podatku obliczonego według skali podatkowej do łącznych dochodów podatnika, tzn. zarobionych zarówno w kraju, jak i za granicą,

   • obliczoną stopę procentową należy zastosować tylko do dochodu osiągniętego w Polsce.

   ---

   
   Przykład 2:
   Pan Nowak przez 5 pierwszych miesięcy 2004 r. zatrudniony był w Polsce na podstawie umowy o pracę. Osiągnął za ten okres wynagrodzenie brutto w wysokości 15 000 zł. Po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne pobranych przez płatnika i kosztów uzyskania przychodów dochód wyniósł 12 400 zł.
   Przez następne 6 miesięcy pracował w Niemczech, uzyskując dochód 20 000 zł (po wyłączeniu równowartości diet, przeliczeniu na złote i odjęciu kosztów uzyskania przychodów). Jest, zatem zobowiązany do złożenia zeznania PIT-36.
   
   W celu obliczenia należnego podatku za 2004 rok należy:

   1. Ustalić łączne dochody
      12 400 zł + 20 000 zł

   2. Obliczyć podatek zgodnie z obowiązującą skalą podatkową od całości dochodów:
      (19% x 32 400 zł) - 530,08 zł = 6 156 zł - 530,08 zł
      = 5 625,92 zł

   3. Kwotę obliczonego podatku czyli 5 625,92 zł pomnożyć przez 100, a następnie podzielić przez sumę uzyskanego dochodu (32 400 zł).

      5 625,92 zł  x 100	=17,36%
      32 400 zł

      
      Otrzymana stawka procentowa to 17,36 %.
      

   4. Obliczoną stawkę procentową podatku należy odnieść do dochodów uzyskanych w kraju - w ten sposób zostanie obliczony podatek:

   
   12 400 zł x 17,36%
   = 2 152,64 zł
   Podatek od dochodów uzyskanych w kraju wyniesie 2 152 złotych i 60 groszy.
   

   ---

   
   

2. W metodzie odliczenia proporcjonalnego dochody uzyskane za granicą łączy się z dochodami uzyskanymi w Polsce. Od ich sumy oblicza się podatek dochodowy według skali i od tego podatku odejmuje się kwotę podatku zapłaconego za granicą. Odliczenie podatku nie może przekroczyć części podatku, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w obcym państwie.
   

   ---

   
   Przykład 3:
   Pan Nowak przez 4 miesiące 2004 roku pracował w Stanach Zjednoczonych na podstawie umowy o pracę i uzyskał dochód w kwocie 30 000 zł (po uwzględnieniu równowartości diet, przeliczeniu na złote oraz uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu). Podatek zapłacony w Stanach Zjednoczonych po przeliczeniu na złote wyniósł 7 800 zł.
   
   Po powrocie do kraju, w odpowiednim terminie tzn. do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wrócił, wpłacił zaliczkę na podatek dochodowy.
   Następnie Pan Nowak podjął pracę w kraju, również na podstawie umowy o pracę, z której uzyskał dochód 35 000 zł (po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodów).
   
   Na koniec roku był zobowiązany do złożenia zeznania PIT-36. Wykazuje w nim pieniądze zarobione zarówno w kraju, jak i za granicą.
   
   Dochód do opodatkowania w Polsce wynosi 65 000 zł (30 000 zł + 35 000 zł).
   
   Podatek od łącznego dochodu obliczony wg skali (II próg podatkowy) wyniesie 14 897,28 zł, co wynika z następującego obliczenia:
   6 504,48 zł + 30% nadwyżki ponad 37 024 zł
   65 000 zł - 37 024 zł
   = 27 976 zł
   
   27 976 x 30% = 8 392,80 zł
   6 504,48 zł + 8 392,80 zł
   = 14 897,28 zł
   
   Obliczenie kwoty podatku przypadającej proporcjonalnie na dochód uzyskany za granicą.
   
   (14 897,28 zł x 30 000 zł)
   : 65 000 zł = 6 875,67 zł
   
   Podatnik od części zagranicznego dochodu zapłacił już podatek w wysokości 7 800 zł. Nie może on jednak odliczyć całości od podatku należnego w Polsce, gdyż podatek przypadający proporcjonalnie na dochód uzyskany w Stanach Zjednoczonych jest niższy (6 875,67 zł) i tylko w tej wysokości może być odliczony od podatku dochodowego.
   

   ---

   
   

ODLICZENIA OD DOCHODU

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych dochód ulega obniżeniu o kwotę składki na powszechne ubezpieczenia społeczne pobranej bądź opłaconej na podstawie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887, ze zmianami).

Jak zostało to już wspomniane na początku niniejszej publikacji od 1 stycznia 2004 r. z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych skreślone zostały artykuły mówiące o zwolnieniu dochodów uzyskanych poza terytorium Polski. Zatem podatnik osiągający dochody z pracy wykonywanej za granicą, ma możliwość odliczenia opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w pełnej wysokości.
Jeżeli w zeznaniu rocznym podatnik wykaże dochód do opodatkowania, może skorzystać również z innych odliczeń od dochodu, czyli:

• darowizn,

• wydatków rehabilitacyjnych,

• wydatków na kontynuację budowy budynku mieszkalnego w przypadku dokonywania odliczeń od dochodu (zaznaczyć należy, iż wykazywane mogą być wydatki ponoszone na ten cel do 31.12.2004r.),

• ulgi na spłatę odsetek od kredytów (pożyczek) zaciągniętych na cele mieszkaniowe.

ODLICZENIA OD PODATKU

Podatek dochodowy, obliczony zgodnie z obowiązującą w danym roku skalą podatkową, w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę pobranej bądź opłaconej składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135)

Zatem podatnik osiągający dochody z pracy wykonywanej za granicą, ma możliwość (podobnie jak w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne) odliczenia opłaconych w roku podatkowym składek na ubezpieczenie zdrowotne. Odliczenie nie może jednak przekroczyć 7,75% odstawy wymiaru składki.
Uwaga!

1. Jeżeli podatnik wykaże w zeznaniu dochody do opodatkowania, ma prawo skorzystać z poniższych ulg, zmniejszających podatek dochodowy:

   • ulgi budowlanej dla podatników kontynuujących inwestycje, dokonujących odliczeń od podatku (zaznaczyć należy, że wykazane mogą być wydatki ponoszone na ten cel do 31 grudnia 2004 r.),

   • ulgi remontowo - modernizacyjnej (obowiązuje w latach 2003-2005; minimalny wydatek - 567 zł - nie musi być poniesiony w roku 2003),

   • odliczenia z tytułu wpłaty na rzecz organizacji pożytku publicznego.

   Oczywiście, poza uzyskaniem dochodów opodatkowanych, podatnik musi spełniać pozostałe warunki wymienione w ustawie, a konieczne do korzystania z odliczeń.
   

2. Podatnik, który nie wykaże dochodów do opodatkowania może wykazać kwoty ulg, do których nabył prawo, i które będzie mógł odliczyć w latach następnych.
   Dotyczy to:

   • starej "dużej ulgi budowlanej" (możliwość wykazywania wydatków na ten cel istnieje do końca 2004r.),

   • ulgi remontowej - modernizacyjnej.

   Warunkiem ich odliczenia będzie uzyskanie dochodów opodatkowanych według skali podatkowej w latach następnych.
   Aby nabyć prawo do wyżej wymienionych ulg, podatnik powinien złożyć "zerowe" zeznanie roczne wraz z załącznikiem PIT D, w którym wykaże faktycznie poniesione wydatki oraz kwotę przysługujących ulg.

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 ze zmianami).

2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju z dnia 19 grudnia 2002 roku (Dz. U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1991 ze zmianami)

Broszura ma charakter informacyjny, nie stanowi wykładni prawa.