Podstawa prawna :

• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), rozdział VI.

Organy podatkowe pierwszej instancji przeprowadzają kontrolę podatkową
u podatników, płatników, inkasentów oraz następców prawnych.

Celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się
z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego.

Kontrola podatkowa jest przeprowadzana na podstawie imiennego upoważnienia udzielonego przez naczelnika urzędu skarbowego lub osobę zastępującą naczelnika urzędu skarbowego – pracownikom tego urzędu.

Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli podatkowej zawiera :

1. oznaczenie organu, datę i miejsce wystawienia,
2. wskazanie podstawy prawnej,
3. imię i nazwisko kontrolującego (kontrolujących),
4. numer legitymacji służbowej kontrolującego (kontrolujących),
5. oznaczenie kontrolowanego,
6. określenie zakresu kontroli,
7. datę rozpoczęcia i przewidywany termin zakończenia kontroli,
8. podpis osoby udzielającej upoważnienia, z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji,

9. pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego wynikających
   z przepisów niniejszego działu.

Podstawowe prawa i obowiązki kontrolowanego :

1. Wszczęcie kontroli podatkowej następuje przez doręczenie kontrolowanemu lub osobie zastępującej kontrolowanego, o której mowa w art. 281a, upoważnienia do jej przeprowadzenia oraz okazanie legitymacji służbowej. Kontrolowany jest obowiązany wskazać osobę, która będzie go zastępowała w trakcie kontroli, w czasie
   jego nieobecności, jeżeli nie wskazał tej osoby w trybie art. 281a (art. 284 § 1).
2. Jeżeli okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli, kontrola podatkowa może być wszczęta po okazaniu legitymacji służbowej. W takim przypadku upoważnienie do kontroli należy doręczyć bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 dni od dnia wszczęcia kontroli
   (art. 284a § 1 i 2).
3. Czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego wskazanej, chyba że kontrolowany zrezygnuje z prawa uczestniczenia w czynnościach kontrolnych. W przypadku, gdy w toku kontroli kontrolowany lub osoby go reprezentujące będą nieobecne i nie nastąpiło wskazanie osoby upoważnionej do zastępowania kontrolowanego, czynności kontrolne są dokonywane w obecności przywołanego świadka. Świadkiem, o ile to możliwe, powinien być pracownik kontrolowanego, osoba wykonująca czynności na rzecz kontrolowanego lub funkcjonariusz publiczny (art. 285 §1 i 3).
4. Czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie kontrolowanego, w innym miejscu przechowywania dokumentacji oraz miejscach związanych
   z prowadzoną przez niego działalnością i w godzinach jej prowadzenia. Jeżeli księgi rachunkowe są prowadzone lub przechowywane poza siedzibą kontrolowanego, kontrolowany na żądanie kontrolującego obowiązany jest zapewnić dostępność do ksiąg rachunkowych w swojej siedzibie albo miejscu ich prowadzenia lub przechowywania, jeżeli udostępnienie ich
   w siedzibie może w znacznym stopniu utrudnić prowadzenie przez kontrolowanego bieżącej działalności (art. 285a §1).

5. Na żądanie kontrolującego kontrolowany będący osobą fizyczną jest obowiązany złożyć oświadczenie o stanie majątkowym na określony dzień, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że nie ujawnił wszystkich obrotów lub przychodów mających znaczenie dla określenia lub ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego; oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Kontrolujący, żądając złożenia oświadczenia, uprzedza kontrolowanego
   o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 285a §3).

6. Kontrolujący, w zakresie wynikającym z upoważnienia, są w szczególności uprawnieni do :
   1. wstępu na grunt oraz do budynków, lokali lub innych pomieszczeń kontrolowanego,
   2. wstępu do lokali mieszkalnych, jeżeli jest to niezbędne
      do zweryfikowania zgodności stanu faktycznego z danymi wynikającymi ze złożonej przez podatnika deklaracji oraz z innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na cele mieszkaniowe,
   3. żądania okazania majątku podlegającego kontroli oraz do dokonania jego oględzin,
   4. żądania udostępnienia akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli oraz do sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów i notatek, wydruków i udokumentowanego pobierania danych w formie elektronicznej,
   5. zbierania innych niezbędnych materiałów w zakresie objętym kontrolą,
   6. zabezpieczenia zebranych dowodów,
   7. legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, jeżeli jest
      to niezbędne dla potrzeb kontroli,
   8. żądania przeprowadzenia spisu z natury;
   9. przesłuchiwania świadków, kontrolowanego oraz innych osób,
   10. zasięgania opinii biegłych (art. 286 § 1).
   11. Kontrolujący może zażądać wydania, na czas trwania kontroli,
       za pokwitowaniem próbek towarów, akt, ksiąg i dokumentów związanych
       z przedmiotem kontroli :
7. w razie powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że są one nierzetelne lub,
8. gdy podatnik nie zapewnia kontrolującym warunków umożliwiających wykonywania czynności kontrolnych związanych
   z badaniem tej dokumentacji,a w szczególności nie udostępnia kontrolującym samodzielnego pomieszczenia i miejsca
   do przechowywania dokumentów (art. 286 § 2).
9. Kontrolowany, osoba upoważniona do reprezentowania lub prowadzenia spraw kontrolowanego, pracownik oraz osoba współdziałająca
   z kontrolowanym są obowiązani umożliwić wykonywanie czynności,
   o których mowa w art. 286, a w szczególności :
   1. umożliwić, nieodpłatnie, filmowanie, fotografowanie, dokonywanie nagrań dźwiękowych oraz utrwalenie stanu faktycznego za pomocą innych nośników informacji, jeżeli film, fotografia, nagranie lub informacja zapisana na innym nośniku może stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli,
   2. przedstawić, na żądanie kontrolującego, tłumaczenie na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli; czynności te kontrolowany jest obowiązany wykonać nieodpłatnie (art. 287 § 1 i 2).
10. Kontrolowanego, osobę go reprezentującą lub zastępującą zawiadamia się o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych przynajmniej na 3 dni przed terminem ich przeprowadzenia,
    a dowodu z oględzin nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności (art. 289 §1).
11. Kontrolowany, który nie zgadza się z ustaleniami protokołu, może
    w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia przedstawić zastrzeżenia lub wyjaśnienia, wskazując równocześnie stosowne wnioski dowodowe (art. 291 § 1).
12. Kontrolujący jest obowiązany rozpatrzyć zastrzeżenia, o których mowa
    w art. 291 §1 i w terminie 14 dni od dnia ich otrzymania zawiadomić kontrolowanego o sposobie ich załatwienia (art. 291 § 2).
13. W przypadku niezłożenia wyjaśnień lub zastrzeżeń, w terminie 14 dni
    od dnia doręczenia protokołu, przyjmuje się, że kontrolowany nie kwestionuje ustaleń kontroli (art. 291 § 3).
14. Kontrolujący obowiązani są udzielać kontrolowanemu niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego pozostających z przedmiotem kontroli podatkowej (art. 121 § 2 w związku z art. 292).
15. Kontrolowany ma prawo do czynnego udziału każdym stadium kontroli podatkowej (art. 123 § 1 w związku z art. 292).
16. Na niezakończenie kontroli podatkowej w terminie wskazanym
    w upoważnieniu do kontroli służy kontrolowanemu ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia (art. 141 § 1 pkt 1 w związku z art. 292).